ระบบประสาท

posted on 25 Feb 2008 10:42 by sunsanee-bio

 ระบบประสาท 

เซลล์ประสาท (nerve cell หรือ neuron)

 ภาพถ่ายneuron  จาก  leav-www.army.mil/fmso/

documents/guerwf/nerve.gif

เซลล์ประสาท (nerve cell หรือ neuron) คือ หน่วยย่อยทั้งโครงสร้างและการทำหน้าที่ของระบบประสาท ขนาดของเซลล์ประสาทโดยทั่วไป มีเส้นผ่านศูนย์กลางของตัวเซลล์แค่ 0.1 มิลลิเมตรโดยประมาณ แต่ใยประสาทมีความยาวได้หลายเมตร

โครงสร้างของเซลล์ประสาท

Image:Complete neuron cell diagram.svg

  จาก  www.commons.wikimedia.org/wiki/Image:Complete_neu....
 

เซลล์ประสาท ประกอบด้วย ตัวเซลล์ และใยประสาท

•  ตัวเซลล์ (Cell body  หรือ soma) ลักษณะคล้ายคลึงกับเซลล์ทั่วไป ภายในมีนิวเคลียส ไมโทคอนเดรีย ไรโบโซม เอนโดพลาสมิกเรติคูลัม กอลจิบอดี และออร์แกเนลล์อื่น แต่มี  mitochondria  endoplasmic reticulum  และ golgi complex มากเป็นพิเศษ    ตัวเซลล์มีหน้าที่เกี่ยวกับการเจริญเติบโตและเมแทบอลิซึมของเซลล์ประสาท (เป็นแหล่งสร้างพลังงาน สังเคราะห์โปรตีนที่เป็นสารสื่อประสาท)

•  ใยประสาท (Nerve fibre) แบ่งตามหน้าที่ เป็นใยประสาท 2 ชนิด คือ เดนไดรต์และแอกซอน     เดนไดรต์ (dendrite) คือ ส่วนของใยประสาทที่ทำหน้าที่รับการกระตุ้นของสิ่งเร้า ทั้งสิ่งเร้าจากภายนอกและจากเซลล์ประสาทอื่นๆ เดนไดรต์มีหลายเส้น ลักษณะเป็นเส้นใยที่แตกแขนงสั้นๆ โดยทั่วไปเป็นใยประสาทที่นำกระแสประสาทในทิศทางเข้าสู่ตัวเซลล์                                                                                               แอกซอน (Axon) คือ ส่วนของใยประสาทที่ทำหน้าที่นำกระแสประสาทออกจากบริเวณเดนไดรต์ ไปสู่เซลล์อื่นๆ โดยทั่วไปแอกซอนมีเส้นเดียว ลักษณะเป็นเส้นใยยาวมาก มีส่วนปลายที่แตกแขนงเล็กน้อย ความยาวของเซลล์ประสาทมากจากความยาวของแอกซอน เช่น เซลล์ประสาทรับความรู้สึกที่นิ้วเท้าเซลล์หนึ่งมีตัวเซลล์ขนาด 0.1 มิลลิเมตร มีแอกซอนยาวเป็นเมตรไปถึงไขสันหลัง

บนใยประสาทที่ยาว ซึ่งมักเป็น axon มักจะมี เยื่อไมอิลิน myelin cheath มาหุ้มใยประสาทด้วย ซึ่งเยื่อไมอิลินนี้ประกอบด้วย 2 ส่วนคือสารจำพวกไขมัน  และเซลล์ชวันน์  Schwann  cellโดยส่วนของใยประสาทที่ไม่มี เยื่อไมอิลินหุ้มเรียกว่า node of Ranveir

   ภาพแสดงเยื่อไมอิลิน ซึ่งประกอบด้วยไขมันและเซลล์ชวันน์  จากimg.tfd.com/dorland/neurilemma.jpg

   ภาพแสดงภาคตัดขวางของเยื่อไมอิลิน   จาก   leav-www.army.mil/fmso/documents/guerwf/nerve.gif

จำนวนและความยาวของใยประสาท ขึ้นอยู่กับชนิดและหน้าที่ ของเซลล์ประสาทเช่นกัน ใยประสาทมีลักษณะเป็นเส้นละเอียดบางๆ เหมือนกัน แต่มีขนาดความยาวต่างกันมาก อาจยาวตั้งแต่ไขสันหลังจากปลายเท้า (ประมาณ 1 เมตร) ในขณะที่เซลล์ประสาทประสานงานท่สมองและไขสันหลังมีใยประสาทขนาดเล็กและเรียงอัดแน่น

ชนิดของเซลล์ประสาท (แบ่งตามลักษณะ)

เซลล์ประสาท แบ่งตามลักษณะเส้นใยประสาทที่ยื่นออกมาจากตัวเซลล์ เป็น 3 ประเภท คือ

•  เซลล์ประสาทขั้วเดียว ( unipolar neuron) มีใยประสาทยื่นออกจากตัวเซลล์เส้นเดียว (แยกเป็น 2 เส้นภายหลัง) ตัวอย่างเช่น เซลล์ประสาทรับความรู้สึกจากผิวหนัง

•  เซลล์ประสาทสองขั้ว ( Bipolar neuron) มีใยประสาทยื่นออกจากตัวเซลล์ 2 เส้น ตัวอย่างเช่น เซลล์ประสาทรับความรู้สึกที่เรตินา เซลล์รับกลิ่น และเซลล์รับเสียงที่หูชั้นในและบริเวณออลแฟกทอรีบัลบ์ในสมอง

•  เซลล์ประสาทหลายขั้ว (Unipolar neuron) มีใยประสาทยื่นออกจากตัวเซลล์หลายเส้น ได้แก่ พวกเซลล์ประสาทสั่งการ และเซลล์ประสาทประสานงานในสมองและไขสันหลัง

                                                                 จาก http://www.lpmpjogja.diknas.go.id/kc/b/brain/brain.htm

ชนิดของเซลล์ประสาท (แบ่งตามการทำหน้าที่)

ในสัตว์มีกระดูกสันหลัง แบ่งเซลล์ประสาทตามการทำหน้าที่ได้เป็น 3 ประเภท ได้แก่ เซลล์ประสาทรับความรู้สึก เซลล์ประสาทสั่งการ และเซลล์ประสาทประสานงาน

     

การถ่ายทอดกระแสประสาทจากเซลล์ประสาทเซลล์หนึ่งไปยังอีกเซลล์หนึ่ง

ไซแนปส์ synaps  หมายถึง การถ่ายทอดกระแสประสาทจากเซลล์หนึ่งไปยังอีกเซลล์หนึ่งผ่านทางบริเวณที่อยู่ชิดกัน ระหว่างปลายประสาท เช่น ปลาย แอกซอนกับเดนไดรต์ หรือ ปลายแอกซอนกับตัวเซลล์ประสาทของอีกเซลล์หนึ่ง หรือระหว่างตัวเซลล์ประสาทกับตัวเซลล์ประสาทอีกตัวหนึ่งก็ได้ โดยถ้าขาดการไซแนปส์ กระแสประสาทอาจจะเคลื่อนที่ย้อนทิศได้

สารเคมีหรือยาหลายชนิดมีผลต่อการถ่ายทอกฃดกระแสประสาทที่ไซแนปส์ เช่น สารพิษจากแบคทีเรีย เป็นสาเหตุทำให้อาหารเป็นพิษ ยั้บยั้งการหลั่งสารสื่อประสาท ทำให้กล้ามเนื้อไม่หดตัวเกิดอาการอัมพาต ยาระงับประสาททำให้สารสื่อประสาทออกมาน้อย กระแสประสาทส่งไปยังสมองได้น้อย เป็นผลทำให้เกอาการสงบไม่วิตกกังวล
ส่วนสารบางชนิด เช่น สารนิโคติน คาเฟอีน แอมเฟตมีน จะไปกระตุ้นแอกซอนให้ปล่อยสารสื่อประสาทออกมาทำให้เกิดการตื่นตัว หัวใจเต้นเร็ว และ ยาฆ่าแมลงบางชนิดจะไปการยั่บยั้งการทำงานของเอนไซม์ ที่จะมาสลายสารสื่อประสาท ทิศทางการไหลของกระแสประสาท จะไหลไปในทิศทางเดียวคือ จากแอกซอนไปยังเดนไดรต์ และจะไม่สวนทิศทางเนื่องจากปลายเดนไดรต์ไม่สามารถสร้างอะซิติลโคลีน และสารสื่อประสาทดังกล่าวจะสลายตัวอย่าง รวดเร็วเนื่องจากเอนไซม์ที่ชื่อ โคลีนเนสเตอเรส ( cholinesterase) ที่ปลายแอกซอนของเซลล์ประสาทจะพองออกเรียกว่า synaptic korb ภายในจะมีโครงสร้างเป็นถุงเล็กๆ เรียกว่า syraptic veusisler ทำหน้าที่สร้างสารสื่อประสาทได้แก่ อะซีติลโคลิน

 

ศึกษาต่อจาก e-book

 

  จาก  www.math.montana.edu/~pernarow/M591/2001/

 

 

โครงสร้างของระบบประสาท nervous system

ระบบประสาทของสัตว์มีกระดูกสันหลังชั้นสูง แบ่งตามกายวิภาค ออกเป็น 2 ประเภท คือ

1.ระบบประสาทส่วนกลาง (central nervous system หรือ CNS) ได้แก่ สมองและไขสันหลัง ทำหน้าที่เป็นศูนย์ควบคุมระบบประสาท

2.ระบบประสาทรอบนอก (peripheral nervous system หรือ PNS) ได้แก่ เซลล์ประสสาทรับความรู้สึกและเซลล์ประสาทสั่งการ ที่ประกอบขึ้นเป็นเส้นใยประสาทต่างๆออกจากสมองและไขสันหลังไปสู่ส่วนต่างๆรอบนอกร่างกาย

ประเภทของระบบประสาทแบ่งตามการทำงาน

1.ระบบประสาทโซมาติก (somatic nervous system) คือ ระบบประสาทที่ควบคุมการทำงานของกล้ามเนื้อลาย

 2.ระบบประสาทอัตโนวัติ (autonomic nervous system) คือ ระบบประสาทที่ควบคุมการทำงานของกล้ามเนื้อหัวใจและกล้ามเนื้อเรียบ ศูนย์ควบคุมระบบประสาทอัตโนวัติอยู่ในระบบประสาทส่วนกลาง ในขณะที่เส้นใยประสาทของระบบประสาทอัตโนวัติที่แบ่งออกเป็น 2 ระบบ คือ ระบบประสาทซิมพาเทติกและพาราซิมพาเทติก เป็นการทำงานของระบบประสาทรอบนอก

ระบบประสาทส่วนกลาง ได้แก่ สมองและไขสันหลัง ซึ่งเป็นเนื้อเยื่อที่ติดต่อกัน และเจริญมาจากโครงสร้างเดียวกัน คือ หลอดประสาท ที่ทอดยาวตลอดแนวไขสันหลังของเอ็มบริโอ โดยหลอดประสาทส่วนหน้าพองออกเป็นสมองและส่วนท้ายเปลี่ยนแปลงเป็นไขสันหลัง

สมองและไขสันหลัง ประกอบด้วย

1.เซลล์ ได้แก่

-เซลล์ประสาท (neuron) ในสมองและไขสันหลัง มีแต่ตัวเซลล์เป็นส่วนใหญ่

-นิวโรเกลีย (neuroglia) คือ เซลล์ที่แทรกอยู่ระหว่างเซลล์ประสาท ทำหน้าที่พยุง ป้องกัน นำสารอาหาร ออกซิเจนให้แก่เซลล์ประสาท

2.เยื่อหุ้มสมอง (meninges) มี 3 ชั้น หุ้มตลอดจากสมองไปจนถึงไขสันหลัง

-เยื่อหุ้มชั้นนอก (dura mater) มีลักษณะเหนียวและหนา ทำหน้าที่ป้องกันการกระทบกระเทือน

-เยื่อหุ้มชั้นกลาง (arachnoid) มีลักษณะเป็นเยื่อบางๆ

-เยื่อหุ้มชั้นใน (pia mater) มีเส้นเลือดมาหล่อเลี้ยงเป็นจำนวนมาก นำอาหารและออกซิเจนมาให้สมองและไขสันหลัง

3.น้ำหล่อเลี้ยงสมองและไขสันหลัง (cerebrospinal fluid) บรรจุอยู่ภายในช่องขนาดใหญ่ที่อยู่ระหว่างเยื่อหุ้มสมองและไขสันหลังชั้นกลางและชั้นใน เรียกว่า ช่องบรรจุน้ำเลี้ยงสมองและไขสันหลัง (subarachnoid space) ซึ่งติดต่อกับช่องตามยาวภายในไขสันหลัง (central canal) และ โพรงสมอง (ventricle) ทำให้น้ำหล่อเลี้ยงสมองและไขสันหลังเวียนต่อกันได้หมด

น้ำหล่อเลี้ยงสมองและไขสันหลังมีหน้าที่ คือ

1.ป้องกันการกระทบกระเทือน

2.หล่อเลี้ยงสมองและไขสันหลังให้ชุ่มชื้นเสมอ

3.นำสารอาหารและออกซิเจนมาเลี้ยงเซลล์ประสาท

4.นำของเสียออกจากเซลล์ประสาท

 

  จาก  www.fithealthsite.com/img/spinal.jpg

Spinal cord

Figure 5.7: Spinal cord: cross-section with nerve roots on left side and examples of tracts on right side

ระบบประสาทโดยรอบ parallel nervous system

edit @ 12 Mar 2008 14:45:12 by sunsanee-bio

edit @ 12 Mar 2008 15:21:27 by sunsanee-bio

Comment

Comment:

Tweet

ขอบคุณมาก ๆ เลยนะครับ ^^

สอบพอดีเลย ^^

#17 By ม.ปลาย (118.172.191.235) on 2010-09-16 19:15

ดีจังครับbig smile open-mounthed smile confused smile surprised smile double wink cry

#16 By 555 (180.183.125.169) on 2010-07-26 12:13

ขอบคุณคับบบ...

#15 By คุณไร้ปัญญา (125.26.74.109) on 2009-07-26 12:15

#14 By (118.175.223.43) on 2009-07-23 10:10

ดีมากคร้า....

#13 By (58.147.45.214) on 2009-06-18 13:32

ไพ

#12 By (118.175.186.49) on 2009-05-29 13:46

ยังทำไม่เสร็จค่ะ กำลังจะเริ่มกลับมาทำต่อให้สมบูรณ์ ขอบคุณทุกท่านที่เข้าชมและกรุณาติชม ให้กำลังใจ

#11 By ศันสนีย์ (124.120.247.65) on 2008-10-09 18:41

ชอบมากเลยค่ะ ภาพสวย เนื้อหาดีมากๆ
หนูใช้ประกอบกับการอ่านหนังสือสอบด้วยค่ะ

ขอบคุณมากเลยนะคะ

#10 By snow (118.173.163.128) on 2008-08-28 19:12

open-mounthed smile ดีจริงๆ

#9 By สวย (58.9.197.106) on 2008-08-02 12:26

เนื้อหาดี มีสาระสุดๆ ชอบๆ เอาไว้ ก็อปส่งงาน
เริ่ดม๊ากๆๆๆๆconfused smile

#8 By (61.19.205.111) on 2008-07-31 16:11

ดืมากเลย

#7 By jjiii (58.147.36.9) on 2008-07-28 19:39

ดีสุดสุด
question

#6 By เพื่อน (202.5.87.139) on 2008-07-23 15:08

#5 By จ๊ะ (118.174.199.140) on 2008-06-21 08:17

#4 By จ๊ะ (118.174.199.140) on 2008-06-21 08:17

ไดดเเ

#3 By (58.9.164.209) on 2008-06-18 19:00

ส่าสทมืทืวสาเนาส้าทมวท่าสวะนยส่ากาเดาเดสาเดาเกสอิสาดี่นสาดเดะ เดะด้รี่ทืมราอั่ดเเดพำพไพเพ

#2 By (61.19.45.82) on 2008-06-03 10:53

พบเวปนี้โดยบังเอิญครับ พิมพ์ในกูเกิ้ลภาพ ว่าBrain ผมเป็นนักจิตวิทยาในโรงพยาบาลจิตเวช โอวมันยอดมากครับ ภาพสวย เข้าใจง่าย มีทั้งสมอง ทั้งเซล์ รู้ไหมครับ ผมเอาเวปคุณมาทำอะไร ผมเอามาอธิบายให้ผู้ป่วยทราบว่า โรคของคุณเกิดจากสมองที่บกพร่อง แล้วก็เปิดภาพประกอบ ชี้ๆ ทั้งneron cell ทั้ง Synnapse ทั้ง neurotransmitter มีครบครัน ภาพสวย อธิบายง่าย ขอบคุณมากๆครับ และขอให้ผลบุญที่คุณได้ทำเวปไซด์นี้ ที่เป็นประโยชน์กับคนอื่น ช่วยให้คุณและครอบครัวสุขภาพแข็งแรง ประสบความสำเร็จยิ่งๆขึ้นไปนะครับbig smile

#1 By adhichat Rochanahastin (61.19.203.115) on 2008-06-02 13:37